Op 29 november stemmen de Spanjaarden in een klimaat dat gekenmerkt wordt door beledigingen, nepnieuws en twijfels over de eerlijkheid van de stemming. Premier Pedro Sánchez ontbond de Cortes op 5 oktober nadat de PP, Vox en Junts twee regeringsdecreten hadden weggestemd. In zijn verklaring stelde hij de kiezers voor een keuze: een “ola ultraderechista” of een land dat een baken van sociale rechtvaardigheid blijft.
De campagne loopt van 13 tot 27 november. Een project van Infobae, de Faltómetro, telt in het Congres scheldwoorden en agressieve uitspraken. In een half jaar werden ongeveer 2.200 scheldwoorden geregistreerd; in november bereikte het een record van 549. De top drie in november waren PSOE‑minister Félix Bolaños (36), PP‑politicus Miguel Tellado (30) en Vox‑parlementariër José María Figaredo (29). In maart waren de top drie Sánchez (20), Feijóo (19) en Óscar Puente (18).
De verslagen bevatten termen als “mafia sanchista”, “perritos falderos” en “traidor”. PP‑secretaris‑generaal Tellado sprak in mei van een “trama gánsteril” van de “socialistische maffia”. Feijóo verweet Sánchez voor het in handen leggen van “gentuza”. Abascal noemde Sánchez een kandidaat “in dienst van de belangen van Marokko”.
Desinformatie speelt een rol. Het factcheckplatform Maldita.es heeft sinds 30 september een reeks bulos over de woonprotesten op de Puerta del Sol opgespoord, waaronder een AI‑bewerkt foto van de 87‑jarige Maricarmen en een video met gemanipuleerde audio. Neppolls die de PSOE 180 zetels toekennen, zijn niet gepubliceerd; de laatste echte peiling gaf 98‑100 zetels.
Rechtse media gebruiken de term “perroflautas” om de demonstranten te bestempelen. De regering‑Ayuso eiste binnen 48 uur ontruiming en verklaarde dat in de Sol “ley de la selva” (wet van de jungle) geldt.
Wat betreft de stemming: Vox‑leider Santiago Abascal riep kiezers op niet per post te stemmen, omdat hij Sánchez niet vertrouwt. Ayuso deed hetzelfde. Tot nu toe is er geen fraude aangetoond. Een Vox‑voorstel om poststemmen extra te beveiligen werd door het Congres verworpen. Een deskundige ziet geen groter risico bij poststemmen dan bij stemmen in persoon.
Het Spaanse kiesstelsel is gebaseerd op papierballots. Elke mesa electoral bestaat uit een voorzitter en twee leden. Partijen sturen eigen toezichthouders. De stemmen worden om 20.00 uur openbaar geteld. De resultaten worden vervolgens door de centrale kiescommissie (JEC), die voornamelijk uit rechters van het Hooggerechtshof bestaat, gecumuleerd. Partijen kunnen bezwaar maken en naar de rechter stappen. Voor poststemmen moet men zich bij Correos of digitaal aanmelden; het stembiljet wordt aangetekend teruggestuurd en Correos bewaart het tot de verkiezingen.
