In Spanje blijft Nolotil, een geneesmiddel op basis van metamizol, op recept verkrijgbaar, terwijl het in landen als het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten niet meer beschikbaar is. De werkzame stof kan, zij het zelden, agranulocytose veroorzaken, een levensbedreigende aandoening waarbij het aantal witte bloedcellen sterk daalt.
In juni 2024 startte het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) op verzoek van Finland een nieuwe veiligheidsbeoordeling. De Europese veiligheidscommissie PRAC concludeerde in september 2024 dat de voordelen van metamizol nog steeds opwegen tegen de risico’s, maar de waarschuwingen zijn aangescherpt. De bijwerking is zeer zeldzaam, dose‑onafhankelijk en kan op elk moment optreden, zelfs bij eerdere zonder problemen gebruik.
Patiënten moeten bij koorts, koude rillingen, keelpijn of pijnlijke zweertjes in mond, neus, keel, geslachtsdelen of anus onmiddellijk stoppen met het middel en medische hulp zoeken. Antibiotica kunnen de koorts onderdrukken en de signalen verbergen, waardoor artsen vaak direct het bloed laten onderzoeken en het middel stopzetten.
Metamizol is niet geschikt voor mensen die al agranulocytose hebben gehad of een beenmergstoornis hebben. Een Spaanse studie in de BIFAP‑database schatte het risico op 1 tot 10 gevallen per miljoen gebruikers, terwijl tussen 2001 en 2018 79 meldingen van agranulocytose zijn geregistreerd.
Andere landen hebben het middel verboden of van de markt gehaald: de VS, Canada, Australië, Denemarken, het VK, Frankrijk, Noorwegen en Zweden. Duitsland laat metamizol op recept toe, net als Nederland en België.
In Nederland is de injectie al sinds 1966 geregistreerd; de tabletten verdwenen in 1989 en het laatste merk in 2009. In 2021 kreeg een nieuwe vergunning voor Dolamizol, maar alleen specialisten mogen het maximaal 14 dagen voorschrijven via een ziekenhuis of poliapotheek. België verkoopt Novalgine in tablet-, druppel- en injectievorm op voorschrift.
In Spanje, Nederland en België worden eerst paracetamol of een ontstekingsremmer (ibuprofen 400 mg, naproxen, in Spanje ook dexketoprofen) geprobeerd; metamizol blijft de reserve voor hevige pijn.
Een 2009 studie aan het ziekenhuis Costa del Sol in Marbella rapporteerde 13 gevallen agranulocytose door metamizol, waarvan vijf Britten. In 2018 suggereerde het EMA dat het risico genetische factoren zou kunnen beïnvloeden, maar Spaanse data bevestigen nog geen verhoogd risico bij specifieke etnische groepen.
In 2023 klagde de patiëntenvereniging ADAF bij het ministerie van Volksgezondheid en de AEMPS wegens onvoldoende optreden. In 2018 meldde The Sunday Times ernstige gevallen onder Britse en Ierse toeristen.
Patiënten die vaak naar Spanje reizen en een recept meenemen, kunnen het middel zonder eigen bijdrage verkrijgen; de nieuwe co‑bijdrage‑regeling van 2024 maakt de kosten afhankelijk van het inkomen.
Blijf alert: controleer de bijsluiter, meld eventuele eerdere bloedproblemen en vraag naar alternatieven als je twijfelt. Met metamizol is het belangrijk om de symptomen van agranulocytose te herkennen en tijdig medische hulp te zoeken.
