Tien weken na de massale oversteek vanuit Marokko zijn de grote tentenkampen van Ceuta verdwenen. Op zondag 11 oktober ontruimde de politie het laatste grote kamp op de explanada van El Guano, maar de migratiecrisis is nog lang niet voorbij. Duizenden migranten blijven in de stad, de opvang voor minderjarigen overschrijdt de capaciteit en het stadsbestuur waarschuwt dat de kas leegraakt.
Op 30 en 31 juli staken tienduizenden mensen de grens over. De meeste zwommen langs de golfbreker bij El Tarajal, anderen liepen er overheen, ongehinderd door de Marokkaanse grenswachten. De Spaanse grensautoriteiten konden weinig meer doen dan toekijken hoe Ceuta in korte tijd vol liep met migranten uit Marokko en andere Afrikaanse landen. Schattingen over het totale aantal variëren tussen 72.000 en 80.000.
Het grootste deel keerde binnen enkele dagen terug naar Marokko, nadat ze ontdekten dat ze niet met open armen werden verwelkomd. De Spaanse regering sprak begin augustus over 67 doden door verdrinking of verdrukking op de golfbreker; later meldde El Faro de Ceuta dat het forensisch instituut 79 lichamen had ontvangen, terwijl andere media meer dan tachtig slachtoffers noemen.
Na de ontruiming van Playa de Benítez, waar E. coli en enterokokken in het water waren aangetroffen, werd het Trampolín-kamp op zondag 4 oktober geleegd. De Policía Nacional verplaatste tientallen busjes, ME‑voertuigen en zwaar materieel van het leger. Bewoners gingen per bus naar het opvangcentrum bij de grens, waar ze konden kiezen voor registratie en doorgang naar de opvang of vrijwillige terugkeer naar Marokko. Op maandag 5 oktober was het strand leeg; 350 agenten uit heel Spanje voerden 197 ton afval af.
Veel migranten die het kamp verliet, trokken naar El Guano, waar douches en voedsel van het Rode Kruis beschikbaar waren. Het laatste grote kamp in de stad is nu ook verdwenen sinds de politie zondagochtend om half acht begon met de ontruiming.
Na de ontruiming keerde een groot deel van de migranten terug naar Marokko. Volgens politiebronnen wordt vrijwel elke asielaanvraag afgewezen; na een afwijzing volgt een inreisverbod voor Spanje en de EU van vijf jaar. Minister Ángel Víctor Torres meldt dat sinds 10 augustus 11.026 mensen teruggekeerd zijn, waarvan 10.513 vrijwillig en 513 uitgezet. Vicepresident Alejandro Ramírez zegt echter dat er nog geen enkele gedwongen uitzetting is afgerond.
Een aantal migranten ontsnapte aan de radar van de instanties en trok verder de stad in, naar buurten als Los Rosales, Sidi Embarek en El Príncipe, of verstopte zich in de heuvels. Er zijn geen officiële cijfers over deze groep.
De Spaanse regering heeft de opvang flink uitgebreid. Waar eind augustus nog 2.000 plekken waren op twee locaties, zijn er nu tien locaties met meer dan 7.000 plekken. Ramírez schatte eind vorige week dat er nog zo’n 15.000 mensen, inclusief minderjarigen, in de stad zijn, een aanzienlijke impact op een bevolking van ongeveer 84.000.
Bewoners merken de druk. Judit, voorzitter van de architectenorde, heeft haar dagindeling aangepast uit voorzorg en angst; ouderen vrezen op straat en kinderen hebben hun zomer kwijtgeraakt omdat ze geen strand meer hebben. Persbureau EFE sprak eind september met bewoners die moe zijn en hun gewone leven terug willen. Een gepensioneerde zei geen behoefte te hebben aan nog meer bezoekende ministers, maar aan oplossingen.
De opvang van minderjarigen is de zwaarste last. Volgens Torres zitten er 2.827 kinderen in de jeugdbescherming van Ceuta. Tot nu toe zijn 86 op het Spaanse vasteland herenigd met familie en 173 naar andere regio’s overgebracht. Voor 24 kinderen ligt een verzoek tot gezinshereniging in Marokko.
El Español meldt dat de opvang van minderjarigen, geschat op 100 euro per kind per dag, de stad bijna 8,6 miljoen euro per maand kost. Vroeger had Ceuta drie vaste opvanglocaties voor minderjarigen, vlak voor de crisis tien, en nu een stuk of twintig. Op 1 september keurde de ministerraad een noodplan van 309 miljoen euro goed voor basisvoorzieningen, veiligheid, opvang en steun aan ondernemers. Een extra krediet van 25 miljoen euro is al vrijgemaakt voor de opvang van minderjarigen.
Ceuta waarschuwt dat de stad tegen het einde van het jaar failliet zal zijn als een extra noodfonds van 40 miljoen euro uitblijft. Dat geld is nodig voor extra schoonmaak, beveiliging en eten. Het decreet zou technisch klaarliggen, maar heeft al twee weken vertraging. Op 29 september beloofde minister Torres dat het bij de volgende ministerraad zou worden goedgekeurd; dit gebeurde niet. De premier Pedro Sánchez ontbond maandag 5 oktober het parlement en vervroegde verkiezingen voor 29 november, wat de situatie niet verlicht.
Koning Mohammed VI van Marokko verklaarde op 9 oktober bij de opening van het Marokkaanse parlement dat de migratiesamenwerking met Spanje haar grens heeft bereikt, en wees op verouderde wetten en rechterlijke problemen.
