Maria Branyas, geboren in 1907 in San Francisco en later in Catalonië opgegroeid, bereikte 117 jaar en was tot haar overlijden in augustus 2024 de oudste levende mens ter wereld. Volgens haar eigen verhaal was het dagelijks consumeren van drie yoghurtjes het sleutelgeheim van haar lange leven. Ze at de yoghurt van het merk La Fageda, een product dat na haar interview een stijging van vijf procent in de verkoop zag.
Twee Spaanse onderzoekers, Manel Esteller en Eloy Santos, bestudeerden Branyas’ lichaam op celniveau gedurende meer dan twee jaar. Ze namen monsters van speeksel, bloed, urine en ontlasting, en voerden regelmatig gesprekken met haar en haar familie. De resultaten verschenen in 2025 in het vakblad *Cell Reports Medicine* en later werd er een boek gepubliceerd in 2026, getiteld *Historia de una supercentenaria*.
Branyas’ leven kende vele uitdagingen: haar vader stierf aan tuberculose tijdens de terugreis naar Catalonië, ze werd doof aan één oor, en ze overleefde de Spaanse griep, de Spaanse Burgeroorlog en COVID-19 op 110-jarige leeftijd. Ze stierf vredig in haar bed, zonder ernstige ziekte, met een helder hoofd.
De onderzoekers concludeerden dat Branyas’ goede genen, een flexibel metabolisme en een sterk immuunsysteem bijdroegen aan haar gezondheid. Haar darmflora, mede beïnvloed door de yoghurt, was opmerkelijk. Esteller verklaarde dat zuivel het immuunsysteem “trainen” kan.
Biologisch gezien had Branyas een leeftijd van ongeveer 97 jaar, twintig jaar jonger dan haar chronologische leeftijd. Toch vertoonde haar lichaam tekenen van veroudering, zoals kortere chromosoom-einden en verouderde witte bloedcellen. De onderzoekers noemden dit een opvallende dubbelheid: extreme ouderdom en toch gezond oud.
Esteller benadrukte dat gewoonten ongeveer 50 % van de veroudering bepalen. Branyas at gezond, bleef actief, ging nog tot kort voor haar dood wandelen, had een actief sociaal leven en bleef positief. Ze was omringd door familie en vond het belangrijk om onder mensen te blijven.
De omgeving speelt eveneens een rol; extreme hitte of vervuiling kan de levensduur verkorten, zelfs bij goede zelfzorg. Branyas droeg een genetische variant die het risico op dementie verhoogde en mogelijk een vorm van leukemie.
De grens van de menselijke levensduur ligt volgens Esteller rond de 120 jaar. Branyas was een uitzondering. In Spanje telt het aantal honderdplussers de afgelopen jaren toe; in 2024 waren er 16 902, waarvan ruim acht op de tien vrouwen. Het statistiekbureau INE verwacht dat dit aantal in de komende vijftig jaar met een factor dertien zal groeien.
Het onderzoek naar veroudering bevindt zich nog in de kinderschoenen. Ouderdom wordt niet als ziekte beschouwd, waardoor medicijnen niet op gezonde mensen getest mogen worden. Desondanks werken wetenschappers aan behandelingen die de effecten van geneen zoals die van Branyas nabootsen.
Tot die tijd adviseren de onderzoekers simpelweg: blijf positief, blijf bewegen en zorg goed voor jezelf.
